گلیم بافی گیلان؛ نقوش تالش و راهنمای خرید
گلیم بافی گیلان؛ نقوش تالش و راهنمای خرید
گلیم بافی در غرب گیلان، به ویژه در تالش، رضوانشهر و آستارا، بخشی از سنت بافت های دستی است. گلیم دست بافته ای تخت است که با عبور پود از میان تار شکل می گیرد و معمولاً سطحی بدون پرز دارد. ترکیب رنگ و شکل نقش در نمونه های مختلف یکسان نیست. اگر در سفر می خواهید گلیمی بخرید یا روش بافت را ببینید، شناخت ساختار تار و پود و پرسیدن محل تولید کمک می کند نمونه مناسب را با دقت بیشتری انتخاب کنید.
گلیم بافی در تالش و آستارا
در گزارش های صنایع دستی گیلان، گلیم بافی در شماری از شهرستان های غرب استان پر رنگ توصیف شده است. از عنبران آستارا نیز به عنوان روستای ملی گلیم بافی یاد شده است. برای برنامه ریزی سفر، نام شهرستان و استان را در نشانی بررسی کنید. عنبران محله در دهستان ویرمونی شهرستان آستارا قرار دارد و نام آن را می توان در جست و جوی مسیر به کار برد. برای دیدن خود فرایند بافت، پیش از حرکت با بافنده یا کارگاهی که اجازه بازدید می دهد هماهنگ کنید.

تار و پود چگونه شکل گلیم را می سازند؟
تارها روی دار کشیده می شوند و بافنده پود رنگی را از میان آن ها می گذراند. تراکم و کشش متعادل تار به سالم ماندن شکل بافته کمک می کند. تغییر رنگ پود در بخش های مختلف باعث شکل گرفتن نقش می شود. در پایان، بافنده کناره ها و ریشه ها را مرتب می کند. در مقایسه با فرش پرز دار، نقش گلیم معمولاً از خود تار و پود پدید می آید و ضخامت و وزن کمتری دارد. شیوه دیدن نقش در پشت و روی محصول به نوع بافت بستگی دارد.
رنگ ها و نقش های هندسی
لوزی، خط شکسته و شکل های تکرار شونده در نمونه های مختلف گلیم تالش دیده می شوند. برخی نقش ها از گیاه، جانور و اشیای زندگی روزمره الهام می گیرند. معنی هر نقش را بهتر است از سازنده همان گلیم بپرسید. ترکیب رنگ نیز به نخ موجود، سلیقه بافنده و کاربرد محصول ربط دارد. برای بررسی ادعای رنگ گیاهی، درباره روش رنگرزی و جنس نخ سؤال کنید. در یک خرید حضوری دیدن پشت و روی بافته کمک می کند تغییر رنگ و مرز نقش بهتر مشخص شود.

از نخ پشمی تا بافته آماده
در بسیاری از نمونه های سنتی، پشم رنگ شده در بخش نقش استفاده می شود. نخ را با ضخامت متناسب با دار و نوع طرح انتخاب می کنند. گلیم کوچک با نقش ساده و گلیم بزرگ با تعداد زیادی تغییر رنگ، زمان کار متفاوتی دارند. هنگامی که پودها در طرح به هم می رسند، بافنده باید لبه نقش را طوری تنظیم کند که سطح گلیم شکل خود را حفظ کند. پس از پایان کار، مرتب کردن ریشه و کناره نیز بر دوام محصول اثر دارد و هنگام خرید ارزش بررسی دارد.
چگونه گلیم دست باف انتخاب کنیم؟
قبل از خرید، اندازه فضای مورد نظر را یادداشت کنید. گلیم را در نور باز کنید و هر دو سمت آن را ببینید. به صاف بودن لبه، پیوستگی پود و وضعیت ریشه ها دقت کنید. اگر قرار است از گلیم به عنوان زیر انداز روزانه استفاده کنید، وزن، گرما و اصطکاک آن با کف هم اهمیت دارند. برای آویز دیواری یا رویه نیمکت معیارها می توانند متفاوت باشند. نام روستا و بافنده را از فروشنده بپرسید و قیمت را بین نمونه های دارای اندازه، جنس و تراکم مشابه مقایسه کنید.

نگهداری و شست و شوی گلیم
گرد و غبار را با روش ملایم از بین ببرید و از کشیدن شدید لبه یا ریشه خودداری کنید. اگر گلیم رطوبت می گیرد، آن را در محل دارای گردش هوا باز کنید تا خشک شود. قبل از شست و شو درباره ثبات رنگ و روش مراقبت از بافنده یا فروشنده بپرسید. گلیم نم دار را برای مدت طولانی تا نکنید و آن را در تماس دائم با آفتاب یا رطوبت زیاد قرار ندهید. اگر نمونه قدیمی یا ظریف است، راهنمایی کسی که در شست و شوی دست بافته تجربه دارد کمک می کند.
گفت و گو با بافنده در سفر
تماشای تنظیم تارها یا عبور پود یکی از راه های فهمیدن نقش و کیفیت کار است. نام نقش، شیوه انتخاب رنگ و دلیل تفاوت دو نمونه را از بافنده بپرسید. اگر می خواهید از دار یا بافنده عکس بگیرید، هماهنگی قبلی مهم است. اگر هدف خرید است، اندازه مورد نیاز را همراه داشته باشید و درباره امکان بسته بندی یا زمان تحویل سؤال کنید. در فروشگاه های غرب گیلان نیز ممکن است گلیم از چند منطقه عرضه شود، پس نام محل خرید و تولید را جداگانه یادداشت کنید.
برنامه سفر و اقامت
برای شناخت گلیم بافی در آستارا، از فروشنده درباره نام روستا، جنس نخ و هویت بافنده سؤال کنید. برای مقایسه شهرهای استان، فهرست اجاره ویلا در گیلان را ببینید. ظرفیت و امکانات اقامتگاه های ویلایار را با تعداد همراهان هماهنگ کنید. اگر استخر جزو امکانات مورد نیازتان است، صفحه ویلاهای استخردار را هم ببینید. برای ادامه سفر در غرب استان، اقامتگاه های آستارا را بررسی کنید.
پرسش های متداول
فرق گلیم با فرش پرز دار چیست؟
گلیم معمولاً بافت تخت و بدون پرز دارد. رنگ و نقش از عبور و ترکیب پودها در میان تارها شکل می گیرد.
برای دیدن گلیم بافی تالش و آستارا کجا برویم؟
تالش و آستارا از محدوده های شناخته شده گلیم بافی در غرب گیلان هستند. در آستارا می توانید درباره بافته های عنبران محله پرس و جو کنید و برای بازدید حضوری، زمان کارگاه را از قبل هماهنگ کنید.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید