VIILAYAR
1 / 3

آیین عروس گوله گیلان؛ شخصیت ها و زمان اجرا

زمان مطالعه: 5 دقیقه
24 آبان 1405 - 17:29

در عروس گوله، «عروس» به معنای یک عروس واقعی در مراسم ازدواج نیست؛ نقش او بخشی از نمایشی آیینی و طنزآمیز درباره آمدن بهار است. این رسم را نباید با «گیشه بری»، که به آیین های عروسی خانوادگی مربوط می شود، یکسان دانست. برای شناخت هر کدام، به زمان اجرا، شخصیت های حاضر و زمینه اجتماعی مراسم توجه کنید.

ریشه ها و معنای آیین عروس گوله گیلان

عروس گوله دقیقاً چه نوع نمایشی است؟

عروس گوله، عروس گولی یا عروس گولک نام هایی است که برای گونه هایی از یک نمایش آیینی پیش از نوروز در گیلان به کار می رود. در روایت های ثبت شده، گروه بازیگران با گفت و گو، آواز و حرکت در فضای باز یا میان محله ها اجرا می کرده اند. این آیین یک برنامه واحد استانی با ساعت و بلیت ثابت نیست؛ شکل و واژگانش از آبادی به آبادی تفاوت داشته و در بعضی مناطق امروزه تنها در جشنواره ها بازآفرینی می شود.

پیر بابو، غول و ناز خانم چه نقشی دارند؟

منابع مردم نگاری از نقش هایی مانند پیر بابو، غول، عروس یا ناز خانم و همراهانی همچون خواننده و توبره کش یاد می کنند. در برخی روایت ها کشاکش میان نقش ها به صورت طنز و آواز نشان داده می شود. تعبیر پیر بابو به عنوان نشانه باروری یا غول به عنوان سرما، تفسیر نمادشناسانه است و نباید آن را معنای قطعی نزد همه اجراکنندگان دانست. لباس، ماسک و ساز ممکن است بسته به منطقه و گروه متفاوت باشد.

دو بازیگر عروس گوله با نقاب و پوشش کاه در گیلان

زمان سنتی اجرا و تفاوت آن با جشن ازدواج

در نوشته های مربوط به آیین های پایان سال، عروس گوله معمولاً در روزها یا هفته های نزدیک نوروز توصیف شده است. اجرای امروزی در موزه یا جشنواره ممکن است در تاریخ دیگری باشد. بنابراین وقتی ویدیویی از گروهی با لباس عروس در گیلان می بینیم، صرف لباس یا نام «عروس» دلیل نمی شود صحنه را مربوط به مراسم عروسی بدانیم. گیشه بری آیین بدرقه عروس به خانه داماد است؛ عروس گوله نمایش و روایت آیینی است.

چرا باید محل و زمان اجرای عروس گوله را دانست؟

یک عکس واقعی از نمایش اگر بدون تاریخ، محل و نام گروه اجراکننده منتشر شود، ممکن است خواننده را درباره زنده بودن رسم در همه روستاها به اشتباه بیندازد. برای روایت دقیق تر باید روشن شود تصویر مربوط به اجرای محلی قدیمی است یا بازآفرینی در جشنواره. از تعمیم قصه، تعداد شخصیت ها و متن ترانه یک روستا به کل گیلان پرهیز می کنیم. در توضیح عکس های آیینی هم باید نام اجرا، محل و زمان آن به درستی ذکر شود.

راهنمای آشنایی با آیین عروس گوله گیلان در سفر

چگونه اجرای زنده پیدا کنیم؟

برنامه های فرهنگی اعلام شده توسط اداره های میراث فرهنگی، خانه های فرهنگ و موزه میراث روستایی را نزدیک نوروز بررسی کنید. اگر خبری از اجرای سال جاری نیست، سفر را فقط برای دیدن همین نمایش برنامه ریزی نکنید. پرس و جو از راهنمای محلی یا برگزارکننده درباره مکان، ساعت و عمومی بودن مراسم مهم تر از تکیه بر فیلم های سال های گذشته است. در بعضی روستاها مراسم خانوادگی و خصوصی است و دعوت عمومی ندارد.

چه چیزهایی را هنگام تماشا ببینیم؟

به تعامل بازیگر و تماشاگر، ریتم شعر محلی، ابزار نمایشی و تغییر لحن بین نقش ها دقت کنید. اگر زبان گیلکی را نمی دانید، پیش از شروع از یک راهنمای آشنا با گویش بخواهید خط اصلی داستان را توضیح دهد. نزدیک شدن بیش از حد برای گرفتن فیلم می تواند مسیر حرکت گروه را مختل کند. بهتر است ابتدا جای مناسب بایستید و چند دقیقه را بدون دوربین صرف شنیدن صداها و دیدن شکل اجرا کنید.

اجرای خیابانی عروس گوله و پوشاک شخصیت های نمایش

عکاسی و احترام به میراث زنده

در اجرای عمومی عروس گوله به نقش های نمایشی، گفت و گوی بازیگران و رابطه این آیین با پیشواز بهار توجه کنید. برای شناخت درست نمایش، میان بازآفرینی موزه ای و اجرای زنده در یک آبادی تفاوت بگذارید؛ هر دو می توانند آموزنده باشند، اما فضای اجتماعی یکسانی ندارند. اگر اجرا در محل عمومی برگزار شد، از برهم زدن مسیر بازیگران یا ورود بدون دعوت به جمع اجراکنندگان بپرهیزید. عروس گوله را با گیشه بری، که به مراسم ازدواج مربوط است، اشتباه نگیرید.

برنامه سفر و اقامت

برای دیدن اجرای عروس گوله، برنامه موزه ها یا برگزارکنندگان رویدادهای فرهنگی گیلان را در همان سال بررسی کنید. برای مقایسه شهرهای استان، فهرست اجاره ویلا در گیلان را ببینید. ظرفیت و امکانات اقامتگاه های ویلایار را با تعداد همراهان هماهنگ کنید. اگر استخر جزو امکانات مورد نیازتان است، ویلاهای استخردار را بررسی کنید. برای سفر به غرب استان، فهرست اقامتگاه های تالش هم در دسترس است.

نمای نزدیک پوشش شخصیت غول در بازآفرینی عروس گوله

پرسش های متداول

آیا عروس گوله همان گیشه بری است؟

خیر؛ عروس گوله نمایش آیینی پیشواز بهار و گیشه بری آیین همراهی عروس در ازدواج است.

هر سال در یک روز مشخص برگزار می شود؟

خیر؛ تاریخ و محل اجرای عمومی ثابت کشوری ندارد و باید اطلاعیه همان سال را دید.

چطور اجرای محلی را از بازآفرینی جشنواره ای تشخیص دهیم؟

برای تشخیص اجرای محلی از بازآفرینی جشنواره ای، نام گروه، محل و زمان اجرا را بررسی کنید. تعداد شخصیت ها، موسیقی و پوشاک در روایت روستاهای مختلف ممکن است یکسان نباشد.

اشتراک گذاری :

دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید

کد امنیتی
نظری یافت نشد...
همین الان نظر خودت رو ثبت کن!

موقعیت مکانی