روستای قاسم آباد رودسر، مسیر و دیدنی های روستا
روستای قاسم آباد رودسر، مسیر و دیدنی های روستا
قاسم آباد را نباید فقط یک روستای سرسبز در مسیر سفر به شمال دانست. این آبادی در شرق گیلان، نزدیک چابکسر، به خاطر چادر شب های دست بافت و لباس محلی رنگارنگش شناخته می شود. کسی که برای نخستین بار نام «روستای جهانی چادر شب بافی» را می شنود، ممکن است تصور کند مقصدی شبیه موزه پیش رو دارد؛ در حالی که قاسم آباد یک محل زندگی واقعی است و هنر بافندگی در خانه ها و کارگاه های آن، بخشی از فعالیت روزمره مردم بوده است. در این راهنما ابتدا با جایگاه جغرافیایی و میراث روستا آشنا می شویم و سپس می بینیم چطور می توان بازدیدی مسئولانه و پربار برنامه ریزی کرد.
قاسم آباد دقیقاً کجاست؟
روستای قاسم آباد در دهستان اوشیان، بخش چابکسر، شهرستان رودسر و در شرقی ترین نوار استان گیلان قرار دارد. نام قاسم آباد در گزارش های گردشگری معمولاً برای مجموعه سکونتگاه هایی مانند قاسم آباد سفلی، قاسم آباد علیا و محدوده بندبن نیز به کار می رود؛ بنا بر این بهتر است پیش از حرکت معلوم کنید مقصدتان یک کارگاه خاص است یا می خواهید بافت روستا را ببینید. چابکسر نقطه راهنمای مناسبی در جاده ساحلی شرق گیلان است. از آنجا با استفاده از مسیر های محلی و نشانه گذاری روستا می توان به محدوده قاسم آباد رسید. آدرس کاربردی برای مسیریاب «گیلان، رودسر، بخش چابکسر، قاسم آباد» است، اما برای رسیدن به خانه یک هنرمند، نشانی دقیق همان کارگاه را جدا بگیرید.

چشم انداز سبز پیرامون روستای قاسم آباد رودسر
چرا قاسم آباد «روستای جهانی» نام گرفته است؟
شاخص ترین ویژگی قاسم آباد، مهارت چادر شب بافی است. بنا بر گزارش های منتشر شده از اداره میراث فرهنگی گیلان، این روستا در ۱۱ تیر ۱۳۹۷ به عنوان روستای ملی چادر شب بافی معرفی شد و در ۸ بهمن ۱۳۹۸ خبر ثبت آن از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان روستای جهانی چادر شب بافی اعلام شد. باید میان «ثبت جهانی روستای صنایع دستی» و «ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو» تفاوت گذاشت؛ این دو عنوان یکسان نیستند. ارزش این انتخاب در حفظ و شناساندن مهارتی است که از راه کار زنان هنرمند، آموزش خانوادگی و فروش محصول زنده مانده، نه صرفاً نصب یک تابلو در ورودی روستا.
چادر شب قاسم آباد چیست و چگونه بافته می شود؟
چادر شب، پارچه ای است با ترکیب های رنگی و نقش های هندسی که بر دستگاه بافندگی سنتی موسوم به «پاچال» شکل می گیرد. کاربرد های محلی آن فقط به یک کالای تزئینی محدود نبوده و در زندگی روستایی، پوشاک و وسایل خانه جایگاه داشته است. بسته به کارگاه، جنس نخ و شیوه بافت تفاوت می کند؛ ازاین رو همه پارچه های رنگی فروخته شده کنار جاده را نباید چادر شب دست بافت اصیل دانست. ارزش محصول دست ساز به زمان صرف شده، نظم تار و پود، ترکیب رنگ، کیفیت لبه ها و استمرار مهارتی وابسته است که به آسانی با تولید صنعتی جایگزین نمی شود. اگر به خرید علاقه مندید، بهتر است تفاوت جنس نخ و روش نگهداری را از خود بافنده بپرسید.
لباس محلی و هویت فرهنگی روستا
تصویری که از قاسم آباد در ذهن مسافران می ماند، فقط پارچه های بافتنی نیست. لباس زنانه قاسم آبادی با دامن های پرچین و نوار های رنگی، یکی از شناخته شده ترین جلوه های پوشاک محلی شرق گیلان است. رقص و موسیقی مرتبط با این پوشاک نیز بخشی از حافظه فرهنگی منطقه محسوب می شود. بااین حال نباید انتظار داشت در هر زمان مراجعه، اجرای محلی در کوچه ها برقرار باشد؛ مراسم در چارچوب مناسبت ها و برنامه های مشخص اجرا می شوند. در مواجهه با لباس و موسیقی، نگاه کنجکاو و محترمانه بهتر از درخواست نمایش فوری از ساکنان است. اگر برنامه فرهنگی اعلام شده بود، درباره زمان و شرایط حضور از برگزارکننده سؤال کنید.
کشاورزی، طبیعت و سیمای زندگی در شرق گیلان
قاسم آباد در اقلیمی مرطوب و نزدیک به پهنه ساحلی خزر قرار گرفته است. کشت برنج، باغ های مرکبات و دیگر فعالیت های کشاورزی در هویت روستا های اطراف چابکسر نقش دارند. همین پیوند میان خانه، باغ و کارگاه باعث می شود بازدید از قاسم آباد تجربه ای متفاوت از یک جاذبه محصور با بلیت ورودی باشد. بیشتر چیزهایی که می بینید بخشی از حریم زندگی و کار مردم اند. قدم زدن در مسیر های عمومی، توجه به معماری خانه ها و تماشای تغییر رنگ پوشش گیاهی در فصل های مختلف، بدون ورود به باغ خصوصی نیز ممکن است. در فصل های بارندگی، کوچه های کم عرض یا حاشیه باغ ها ممکن است گل آلود باشند.

بافت چادر شب با دستگاه پاچال در قاسم آباد
مسیر دسترسی، زمان بازدید و هزینه ها
برای رسیدن به قاسم آباد می توانید سفر را از محور ساحلی رودسر به چابکسر تنظیم کنید و در محدوده روستا به راهنمایی تابلوها یا اهالی توجه داشته باشید. به جای اعلام یک زمان دقیق از رشت یا رامسر، مسیر را در روز حرکت روی نقشه بررسی کنید؛ ترافیک تعطیلات و توقف های میان راهی می تواند برنامه را تغییر دهد. ورود به فضای عمومی روستا مانند یک مجموعه خصوصی، بلیت ثابت و واحدی ندارد، ولی کارگاه ها، برنامه های فرهنگی یا خدمات محلی ممکن است ضوابط متفاوت داشته باشند. ساعات کار همه هنرمندان یکسان نیست. اگر هدف شما دیدن مراحل بافت است، بهتر است پیش از سفر با کارگاه هماهنگ کنید و بازدید را به ساعات روشن روز اختصاص دهید.
در قاسم آباد چه کار هایی انجام دهیم؟
بهترین شروع، انتخاب یک کارگاه واقعی است؛ جایی که بتوانید درباره دستگاه پاچال، آماده کردن نخ و نقش های پارچه سؤال کنید. اگر صاحب کارگاه اجازه داد، چند دقیقه به حرکت منظم دست ها و هماهنگی بافت نگاه کنید. معمولاً همین مشاهده کوتاه معنای قیمت و زحمت محصول را روشن تر می کند. بعد از بازدید کارگاه، در بخش عمومی روستا قدم بزنید و به تفاوت فضای آن با شهر ساحلی توجه کنید. بهتر است از قبل یک فهرست طولانی از توقف های اجباری نسازید؛ سفر روستایی وقتی دلچسب تر است که برای گفت و گو، استراحت و دیدن جزئیات فرصت باقی بماند.
خرید چادر شب؛ چگونه محصول اصیل انتخاب کنیم؟
پیش از خرید، درباره دست بافت بودن محصول، جنس نخ، امکان شست و شو و احتمال رنگ دهی سؤال کنید. لبه ها و پشت پارچه را ببینید؛ تفاوت ظریف بافت دستی با محصول ماشینی همیشه با یک نگاه از فاصله دور مشخص نمی شود. قیمت باید بر اساس اندازه، مواد اولیه و کیفیت سنجیده شود، نه فقط نام روستا. خرید مستقیم از هنرمند، اگر امکان داشته باشد، فرصت خوبی برای آشنایی با داستان نقش هاست. برای هدیه، از فروشنده راهنمای نگهداری بخواهید تا پارچه پس از اولین شست و شو آسیب نبیند. عکاسی از چهره بافنده یا فضای داخل خانه نیز تنها با رضایت او انجام شود؛ کارگاه همیشه مکان عمومی بی قیدوشرط نیست.
بهترین فصل و برنامه نیم روزه
بهار و اوایل پاییز برای کسانی که هوای ملایم تر و قدم زدن را دوست دارند، زمان های قابل بررسی اند. تابستان می تواند گرم و شرجی باشد و زمستان یا روز های بارانی، بازدید از فضای باز را محدود کند. برای یک برنامه نیم روزه، صبح به چابکسر برسید، با هماهنگی وارد یک کارگاه شوید، زمانی برای دیدن بافت و خرید کنار بگذارید و سپس در مسیر های عمومی اطراف گشتی کوتاه داشته باشید. اگر قصد دیدن ساحل یا جنگل اطراف را دارید، آن را در نیمه دوم روز قرار دهید و پیش از تاریکی به محل اقامت برگردید. این ترتیب فرصت کافی برای بخش فرهنگی سفر فراهم می کند.

ابزار بافت و نمونه دست بافته های قاسم آباد
نکاتی که تجربه سفر را بهتر می کند
روستا محل زندگی مردم است؛ خودرو را مقابل ورودی خانه ها یا مسیر کشاورزی متوقف نکنید و برای گرفتن عکس وارد حیاط یا شالیزار نشوید. در پرسیدن قیمت با حوصله رفتار کنید و اگر قصد خرید ندارید، زمان طولانی از هنرمند نگیرید. برای مسیر های فرعی و بافت روستا کفش مناسب انتخاب کنید. در روز های شلوغ تعطیلات، زودتر حرکت کنید تا زمان زیادی در ترافیک جاده ساحلی از دست ندهید. اگر با کودک سفر می کنید، بازدید از دستگاه بافندگی می تواند تجربه آموزشی خوبی باشد، اما لمس قطعات دستگاه فقط با اجازه صاحب کارگاه مناسب است.
برنامه سفر و اقامت
اگر قصد دارید بخش شرقی گیلان و مسیر قاسم آباد را در چند روز بگردید، محل اقامت را با توجه به فاصله جاده ای تا روستا انتخاب کنید. گزینه ها را در صفحه اجاره ویلا در گیلان ببینید و امکانات اقامتگاه ها را در ویلایار مقایسه کنید. برای سفر گروهی، ظرفیت ویلا های استخردار را هم بررسی کنید. برای چیدن برنامه روز بعد، راهنمای دیدنی های شمال را ببینید.
پرسش های متداول
آیا قاسم آباد همان روستای جهانی چادر شب بافی است؟
بله؛ قاسم آباد در محدوده چابکسر رودسر به عنوان روستای جهانی چادر شب بافی در چارچوب شورای جهانی صنایع دستی شناخته شده است، نه به عنوان یک محوطه ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو.
برای دیدن بافت چادر شب باید بلیت بخریم؟
برای گذر از مسیر های عمومی روستا بلیت سراسری اعلام نشده است. حضور در کارگاه یا برنامه آموزشی تابع هماهنگی و شرایط خود آن مجموعه است.
آیا قاسم آباد برای سفر خانوادگی مناسب است؟
برای گردش فرهنگی آرام، خرید صنایع دستی و آشنایی کودکان با بافت سنتی گزینه قابل بررسی است؛ به شرط رعایت حریم ساکنان و برنامه ریزی متناسب با آب و هوا.
کارگاه ها و فروش دست بافته های قاسم آباد
گزارش منتشر شده از کارشناس میراث فرهنگی گیلان، فعالیت کارگاه ها و فروشگاه های صنایع دستی قاسم آباد و تلاش برای عرضه مستقیم محصولات چادر شب بافی را توصیف می کند. برای خرید، درباره بافنده، نوع الیاف و محل تولید سؤال کنید؛ صرف داشتن طرح رنگارنگ به معنی بافته شدن محصول در قاسم آباد نیست.
برای آشنایی با سایر هنر های بومی استان، مجموعه « صنایع دستی گیلان » را هم بخوانید.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
نظری یافت نشد...
همین الان نظر خودت رو ثبت کن!
ویلاهای مرتبط
اقامتگاههای پیشنهادی مرتبط با این مطلب