VIILAYAR
1 / 3

آیین شاخسی واخسی آستارا

زمان مطالعه: 6 دقیقه
24 آبان 1405 - 14:37

شاخسی واخسی یا شاه حسین گویان در برخی اجتماع‌های آذری‌زبان آستارا هم‌زمان با روزهای محرم اجرا می‌شود.

معرفی و پیشینه آیین شاخسی واخسی آستارا

پیشینه و جایگاه فرهنگی آیین شاخسی واخسی آستارا

در گزارش محلی از روستای شونده‌چولا، حرکت دسته و زمزمه «شاه حسین» و «وای حسین» ثبت شده است.

شاخسی واخسی در محله‌های آذری‌زبان آستارا

شاخسی واخسی در پیوند با حافظه فرهنگی گیلان معنا پیدا می‌کند. آیینی مذهبی در برخی اجتماعات آذری‌زبان از جمله ناحیه آستارا است. در معرفی آن لازم است روشن باشد روایت در کدام شهر، دوره یا خانواده ثبت شده است. اجرای یک آیین در جشنواره گردشگری ممکن است کوتاه‌تر یا متفاوت از شکل سنتی خانوادگی باشد. بنابراین برای داوری درباره «اصالت» باید به راوی، محل و شیوه ثبت اثر توجه کرد.

حرکت دسته‌ها و پاسخ‌خوانی شاه حسین

شاخسی واخسی یا «شاه حسین، وای‌حسین» از آیین‌های سوگواری محرم در برخی محله‌ها و روستاهای آذری‌زبان آستاراست. در گزارش‌های این مراسم، عزاداران در صف‌های منظم حرکت می‌کنند و با پاسخ‌خوانی میان سردسته و جمع، ذکرهای مذهبی را تکرار می‌کنند. ضرباهنگ حرکت، شیوه صف‌بندی و مسیر دسته ممکن است از روستایی به روستای دیگر متفاوت باشد؛ بنابراین نباید شکل اجرای تبریز یا اردبیل را بدون بررسی به تمام آستارا تعمیم داد. این برنامه با موسیقی جشن و مراسم تفریحی تفاوت دارد و احترام به فضای سوگواری اصل نخست بازدید است.

نمای دسته عزاداران شاخسی واخسی در روستای شونده چولا آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

نمای دسته عزاداران شاخسی واخسی در روستای شونده چولا آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

نمونه اجرای آیین شاخسی واخسی در شمال غرب ایران. محل این عکس، آستارا تأیید نشده است.

زمان و مکان اجرا و تغییرات معاصر

بسیاری از آیین‌های محلی تاریخ تقویمی ثابت یا برگزاری همیشگی ندارند. زمان و مسیر دسته‌ها باید از متولیان محلی استعلام شود. اعلام ساعت، محل تجمع یا دسترسی عموم باید بر اساس اطلاعیه همان سال باشد. اگر مراسم در خانه یا جمع خصوصی برگزار می‌شود، دعوت‌نبودن گردشگر را باید محترم شمرد. همچنین برداشت و انتشار تصاویر افراد، به ویژه کودکان، بدون رضایت مسئولانه نیست.

راهنمای تجربه و نکات کاربردی

نکات آشنایی با آیین شاخسی واخسی آستارا

زمان اجرای مراسم هر سال با تقویم قمری تغییر می‌کند و مسیر دسته‌ها هم تابع برنامه همان محله است. بازدیدکننده باید حریم عزاداران را رعایت کند و پیش از فیلم‌برداری از چهره افراد اجازه بگیرد.

آداب حضور برای گردشگر

اگر می‌خواهید آیین شاخسی واخسی آستارا را از نزدیک تجربه کنید، پیش از سفر از گروه فرهنگی یا برگزارکننده معتبر بپرسید آیا برنامه‌ای عمومی برگزار می‌شود یا نه. از روی تاریخ یک جشنواره قدیمی بلیت یا اقامت غیرقابل‌استرداد رزرو نکنید. زمان و مسیر دسته‌ها باید از متولیان محلی استعلام شود. برای بعضی آیین‌ها، دیدن اجرای نمایشی در یک جشنواره راحت‌تر از حضور در جمع خانوادگی است، اما باید تفاوت این دو تجربه را بدانید. در مراسم عمومی، راهنمای برگزارکننده درباره مسیر، زمان و محدوده حضور ملاک است.

اجرای آیین شاخسی واخسی در شونده چولا آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

اجرای آیین شاخسی واخسی در شونده چولا آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

نمونه‌ای از آرایش دسته‌ها در آیین شاه حسین گویان. محل این عکس، آستارا تأیید نشده است.

آداب حضور در دسته‌های عزاداری

آماده‌سازی مناسب برای تماشای آیین شاخسی واخسی آستارا بیش از هر چیز به احترام نیاز دارد. پوشش متناسب با محیط، خاموش‌کردن صدای تلفن، فاصله‌گرفتن از اجراگران و مزاحم‌نشدن برای افراد محلی مهم‌تر از گرفتن تصویر نزدیک است. در برنامه‌های شلوغ، جای کودک و سالمند را از پیش مشخص کنید و راه خروج را بشناسید. از ورود به پشت صحنه یا فضای خصوصی بدون اجازه خودداری کنید و از برگزارکننده درباره امکان عکاسی سؤال کنید.

یافتن زمان و مسیر مراسم از منابع محلی

اگر در روزهای محرم به آستارا سفر می‌کنید، ابتدا از مسجد یا هیئت همان محله بپرسید آیا مراسمی عمومی برگزار می‌شود و مسیر دسته از کجا می‌گذرد. در زمان حرکت، مسیر عزاداران را نبندید و بدون دعوت وارد حلقه مراسم نشوید. برای تماشا از کنار مسیر عمومی با فاصله مناسب بایستید و از فیلم‌برداری چهره کودکان یا انتشار صدای نوحه‌خوان بدون رضایت بپرهیزید. زمان شروع مراسم را از اعلان همان سال بگیرید؛ تقویم قمری باعث جابه‌جایی تاریخ آن نسبت به تقویم شمسی می‌شود.

پیوند مراسم با فرهنگ محلی و اقامت

در برنامه چندروزه گیلان می‌توان آیین شاخسی واخسی آستارا را با گردش در بازار، دیدن هنرهای بومی و چشیدن خوراک محلی ترکیب کرد، اما زمان‌بندی را با رویداد واقعی هماهنگ کنید. برای اقامت، فاصله جاده‌ای از محل مراسم و ظرفیت اقامتگاه را پیش از رزرو بسنجید. تجربه فرهنگی وقتی ارزشمندتر است که صرفاً صحنه تماشا نباشد: با پرسیدن سؤال محترمانه درباره معنا و تغییرات آیین، نگاه دقیق‌تری به زندگی امروز گیلان پیدا می‌کنیم.

اقامت و پیشنهاد ادامه سفر در گیلان

برای برنامه‌ریزی سفر و آیین شاخسی واخسی آستارا، می‌توانید از اجاره ویلا در شمال شروع کنید و پس از مقایسه تعداد نفرات و قوانین خانه، از انتخاب اقامتگاه در ویلایار گزینه مناسب را انتخاب کنید. جست‌وجوی اقامتگاه بر اساس محدوده در ویلاهای استان گیلان کمک می‌کند شهر و مسیر را دقیق‌تر هماهنگ کنید. اگر قرار است بخشی از سفر به طبیعت اختصاص یابد، اقامتگاه‌های جنگلی را هم ببینید. همچنین اجاره ویلا در تالش برای برنامه‌های غرب گیلان در دسترس است، اما نزدیکی اقامتگاه تالش به آیین شاخسی واخسی آستارا را صرفاً از اسم استان نتیجه نگیرید. همه فاصله‌ها، قیمت‌ها و قوانین پذیرش را پیش از پرداخت بررسی کنید.

اگر قصد مشاهده آیین شاخسی واخسی را دارید، ابتدا از برگزارکننده محلی درباره روز، محل و ضوابط حضور تماشاگران بپرسید. زمان و محل برگزاری را نمی‌توان برای تمام سال‌ها ثابت فرض کرد. محل اقامت در آستارا را با توجه به امکان بازگشت پس از مراسم انتخاب کنید و برای ثبت تصویر، حریم عزاداران و ممنوعیت احتمالی عکاسی را رعایت کنید؛ صفحه ویلاهای آستارا و گردنه حیران فقط برای مقایسه اقامت است.

عزاداران آیین شاخسی واخسی در آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

عزاداران آیین شاخسی واخسی در آستارا، از گزارش تصویری علی ساسانیان

تالاب استیل آستارا؛ چشم‌اندازی از منطقه در مسیر سفر.

پرسش‌های متداول

آیین شاخسی واخسی آستارا در چه زمانی برگزار یا اجرا می‌شود؟

این آیین با ایام محرم پیوند دارد و در برخی روستاها در دهه نخست محرم برگزار می‌شود؛ اما ساعت و مسیر دقیق هر دسته ثابت نیست. برای بازدید، برنامه همان سال مسجد یا هیئت محل را بررسی کنید.

آیا گردشگران می‌توانند در آیین شاخسی واخسی آستارا شرکت کنند؟

حضور گردشگر فقط در برنامه‌های عمومی و با رعایت مقررات برگزارکننده مناسب است. مراسم خصوصی نیازمند دعوت و اجازه است.

عبارت شاخسی واخسی چه معنایی دارد؟

«شاخسی واخسی» صورت محلی ذکر «شاه حسین، وای‌حسین» است که در جریان عزاداری به صورت جمعی تکرار می‌شود. شیوه اجرا در مناطق گوناگون آذری‌زبان یکسان نیست.

اشتراک گذاری :

دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید

کد امنیتی
نظری یافت نشد...
همین الان نظر خودت رو ثبت کن!

موقعیت مکانی