روستای انبوه رودبار، بافت پلکانی و مسیر دسترسی
روستای انبوه رودبار، بافت پلکانی و مسیر دسترسی
در سفر به گیلان معمولاً نخست نام دریا، جنگل های مرطوب و شهر های ساحلی شنیده می شود؛ اما گوشه های کوهستانی استان چهره متفاوتی دارند. روستای انبوه در بخش عمارلوی رودبار از همین مقصدهاست؛ آبادی ای با خانه هایی که خود را با شیب زمین هماهنگ کرده اند، مسیر های روستایی سنگی، خاطره یک راه ارتباطی قدیمی و هنری چون جاجیم بافی. برای شناخت انبوه بهتر است پیش از برنامه ریزی برای عکاسی، بدانیم دقیقاً کجاست، چه پیشینه ای دارد و کدام ویژگی ها واقعاً مستند هستند. پس از آن می توان درباره تجربه پیاده روی، خرید صنایع دستی و زمان مناسب سفر تصمیم گرفت.
روستای انبوه کجاست؟ موقعیت جغرافیایی دقیق
انبوه در دهستان کلیشم، بخش عمارلو، شهرستان رودبار، استان گیلان قرار دارد. داده های جغرافیایی ایران گاه مختصات تقریبی روستا را ۳۶٫۶۶۲۸ درجه عرض شمالی و ۴۹٫۹۹۲۹ درجه طول شرقی ثبت کرده اند. این مختصات به شناسایی محدوده روستا کمک می کند، اما برای رسیدن به ورودی مناسب خودرو باید وضعیت راه محلی را نیز بررسی کرد. انبوه در پهنه کوهستانی شرق و جنوب شرق رودبار قرار دارد و از نظر تجربه سفر با شهر رودبار در کنار محور اصلی قزوین–رشت تفاوت زیادی دارد. فاصله های نقل شده در معرفی های قدیمی یکسان نیستند؛ برخی از رشت و بعضی از جیرنده یا رودبار اندازه گیری کرده اند. به همین دلیل درج یک عدد قطعیِ کیلومتر بدون مشخص کردن مبدا، راهنمای خوبی برای مسافر نخواهد بود.

بافت پلکانی روستای انبوه رودبار، عکس علیرضا ناصری
چه چیزی بافت انبوه را متفاوت می کند؟
خانه های انبوه در دامنه و روی شیب کوهستان ساخته شده اند و در بخش هایی از آبادی، اختلاف ارتفاع کوچه ها و پشت بام ها حالتی پلکانی ایجاد می کند. همین ویژگی باعث شده در نوشته های گردشگری لقب «ماسوله دوم» را برای آن به کار ببرند. این عبارت یک تشبیه گردشگری است، نه نام رسمی اثر و نه دلیلی برای یکسان دانستن معماری دو سکونتگاه. در انبوه باید به مصالح خانه ها، تناسب دیوارها با شیب زمین، ارتباط کوچه ها با حیاط ها و شیوه استفاده از فضای محدود در روستا دقت کرد. بافت روستا محل زندگی مردم است؛ پشت بام و حیاط خانه ها را نباید صرفاً به دلیل شکل پلکانی، معبر عمومی فرض کرد.
تاریخچه انبوه و نقش راه های قدیمی
جاجیم بافی و پوشاک محلی؛ میراثی فراتر از یک سوغات
هنر بافت پارچه های سنتی در انبوه با زندگی محلی پیوند دارد. جاجیم معمولاً از نوار های بافته شده و نقش های رنگی تشکیل می شود و بسته به شیوه تولید، می تواند برای زیرانداز، پوشش یا وسایل کاربردی به کار رود. گزارش میراث فرهنگی گیلان از برنامه هایی برای معرفی انبوه به عنوان روستای شاخص جاجیم بافی و پوشاک محلی سخن گفته است. اما خبر «اقدام برای ثبت» یا «برنامه جهانی شدن» را نباید با دریافت قطعی عنوان جهانی یا ثبت در یونسکو یکی گرفت. برای گردشگر مهم تر از عنوان تبلیغاتی این است که بتواند با اجازه هنرمند، ابزار بافت و زحمت تولید را ببیند و محصول اصیل را از کالای کارخانه ای تشخیص دهد.
انبوه از نظر آب و هوا و زندگی روستایی چه ویژگی دارد؟
در منابع قدیمی ارتفاع انبوه حدود هزار و سیصد متر ذکر شده است؛ بنا بر این نباید آب و هوای آن را با رشت یا بندر انزلی یکسان فرض کرد. روز های کوهستان ممکن است آفتابی آغاز شوند و با باد یا تغییر ابر پایان بگیرند. شیب زمین نیز روی نوع کشاورزی، مسیر های رفت و آمد و شکل خانه ها اثر می گذارد. برای شناخت فرهنگ روستا تنها نگاه کردن به بنا های قدیمی کافی نیست؛ بازار محلی، کارگاه های خانگی، شیوه نگهداری محصولات و ارتباط همسایه ها با زمین و کوه بخشی از هویت انبوه است. بهتر است هنگام بازدید با نگاه یک مهمان وارد شوید، نه با تصور اینکه هر فعالیت روزمره مردم برای نمایش گردشگری انجام می شود.
جمعیت، امکانات و هزینه بازدید
در بازنشر نتایج سرشماری ۱۳۹۵ برای انبوه ۵۳۱ نفر در ۲۰۸ خانوار گزارش شده است؛ رقم ۶۱۳ نفر در ۱۷۷ خانوار به سرشماری ۱۳۸۵ تعلق دارد، نه ۱۳۹۵. این آمار تاریخی است و درباره جمعیت امروز روستا حکم قطعی نمی دهد. همان منبع از وجود برخی زیرساخت های عمومی خبر می دهد، ولی فعال بودن خدمات، اقامتگاه، فروشگاه یا مرکز درمانی را در روز سفر تضمین نمی کند. برای قدم زدن در کوچه های عمومی روستا نمی توان بدون استعلام، تعرفه ورودی ثابت اعلام کرد؛ هزینه های احتمالی مربوط به پارکینگ خصوصی، راهنمای محلی، اقامت، غذا یا خرید محصولات اند. بهتر است پیش از حرکت درباره دسترسی خودرو، تأمین سوخت و امکان دریافت خدمات سؤال کنید.

گذر روستای انبوه میان دیوار های سنگی، عکس علیرضا ناصری
راهنمای بازدید از انبوه؛ از کجا شروع کنیم؟
در بازدید اول، بهترین برنامه معمولاً شناخت بافت عمومی آبادی است، نه تلاش برای دیدن همه نقاط در یک ساعت. خودرو را در محلی که رفت و آمد اهالی را مختل نکند متوقف کنید و مسیر کوتاهی در کوچه های شناخته شده انتخاب کنید. قدم زدن آرام فرصت می دهد ارتباط خانه ها با شیب کوه را ببینید و از زاویه های مختلف شکل پلکانی روستا را مقایسه کنید. اگر کنار یک درِ باز، حیاط خصوصی یا پنجره قدیمی سوژه جالبی دیدید، پیش از عکاسی از افراد یا فضای خانه اجازه بگیرید. گفت و گوی کوتاه و محترمانه با میزبان محلی، اغلب بیش از چندین عکس بی اجازه چیزی به تجربه سفر اضافه می کند.
پل تاریخی و آثار اطراف را چگونه ببینیم؟
پل قدیمی انبوه ارزش تاریخی دارد، اما وضعیت سازه های کهن ممکن است با سیل، فرسایش و مرمت تغییر کند. گزارش های سال های گذشته از مشکلات نگهداری آن گفته اند؛ بنا بر این بدون بررسی تازه، عبور از پل یا نزدیک شدن به قسمت های آسیب دیده را توصیه نمی کنیم. اگر قصد دیدن پل را دارید، مسیر دسترسی و امکان بازدید ایمن را از راهنمای محلی یا مسئولان میراث فرهنگی منطقه بپرسید. برای عکاسی از پل می توان از نقطه ای امن و با فاصله استفاده کرد. هیچ سنگ، تکه آجر یا شیء قدیمی را به عنوان یادگاری برندارید؛ حتی اجزای کوچک بخشی از شواهد تاریخی اند.
خرید جاجیم و آشنایی با هنرمندان محلی
اگر فرصت بازدید از کارگاه بافندگی فراهم شد، آن را مثل یک کلاس کوتاه شناخت صنایع دستی ببینید. بپرسید نخ از چه جنسی است، رنگ ها چگونه انتخاب می شوند، بافت یک قطعه چقدر زمان می برد و چه روشی برای نگهداری مناسب است. تفاوت قیمت میان محصولات می تواند از اندازه، ظرافت، نوع نخ و دست سازبودن ناشی شود؛ از هنرمند بخواهید تفاوت ها را نشان دهد، نه اینکه فقط ارزان ترین کالا را انتخاب کنید. خرید مستقیم از تولید کننده، اگر واقعاً امکان آن وجود داشته باشد، راه مؤثرتری برای پشتیبانی از مهارت بومی است. از کارگاه و چهره بافندگان نیز تنها با رضایت آن ها عکس بگیرید.
چه زمانی به انبوه برویم و چه وسایلی همراه ببریم؟
بهار و اوایل پاییز معمولاً برای تماشای چشم انداز روستایی و پیاده روی دلپذیرترند، ولی هیچ فصلی بدون بررسی شرایط جاده تضمین شده نیست. در دوره های بارندگی، سنگ فرش و خاک شیب دار ممکن است لغزنده شوند و در زمستان یخ زدگی یا اختلال عبور خودرو رخ دهد. برای خانواده ها، کفش با زیره مناسب، یک لایه لباس گرم، آب آشامیدنی، خوراک سبک و شارژ کافی تلفن همراه مهم است. از آنجا که زمان رسیدن به مقصد در مسیر کوهستانی ممکن است بیش از حد انتظار شود، برنامه را طوری بچینید که بازگشت از راه فرعی به تاریکی نخورد.

انار های باغ های روستای انبوه در فصل برداشت
برنامه پیشنهادی یک روزه در روستا
پس از بررسی آب و هوا، صبح به سمت عمارلو حرکت کنید تا برای توقف های کوتاه در مسیر عجله نداشته باشید. در ورود به روستا ابتدا مسیر عمومی و محل مناسب پارک را مشخص کنید. بخشی از زمان را به مشاهده معماری و بافت سکونتگاه اختصاص دهید و سپس، اگر با هماهنگی امکان داشت، از هنرمند یا فروشنده صنایع دستی درباره جاجیم و زندگی روستا بپرسید. برای ناهار روی وجود رستوران فعال حساب قطعی نکنید؛ یا از پیش با میزبان هماهنگ کنید یا برنامه غذای همراه داشته باشید. پس از استراحت و چند قاب عکاسی از چشم انداز عمومی، پیش از کاهش نور مسیر برگشت را آغاز کنید. این برنامه عمداً سبک است تا بازدید به عجله و ورود بی اجازه به املاک تبدیل نشود.
سفر خانوادگی و عکاسی؛ چه کار هایی نکنیم؟
انبوه برای کسی که به معماری بومی و فرهنگ روستا علاقه دارد جذاب است، اما کوچه های شیب دار می توانند برای سالمندان، کودک خردسال یا فرد دارای مشکل حرکتی دشوار باشند. لازم نیست همه اعضای خانواده یک مسیر بلند را طی کنند؛ نقطه ای با دسترسی راحت تر هم می تواند تجربه خوبی باشد. هواپیما های بدون سرنشین یا پهپاد، به ویژه در حریم خانه ها، ممکن است مزاحمت و مشکل قانونی ایجاد کنند؛ بدون مجوز و رضایت لازم از آن ها استفاده نکنید. زباله ها را با خود برگردانید و از روشن کردن آتش در کنار پوشش گیاهی یا بنا های قدیمی خودداری کنید. حفاظت از سکونتگاه بخشی از لذت سفر مسئولانه است.
برنامه سفر و اقامت
اگر قصد دارید بخش شرقی گیلان و مسیر انبوه را در چند روز بگردید، محل اقامت را با توجه به فاصله جاده ای تا روستا انتخاب کنید. گزینه ها را در صفحه اجاره ویلا در گیلان ببینید و امکانات اقامتگاه ها را در ویلایار مقایسه کنید. برای سفر گروهی، ظرفیت ویلا های استخردار را هم بررسی کنید. برای چیدن برنامه روز بعد، راهنمای دیدنی های شمال را ببینید.
پرسش های رایج درباره روستای انبوه
آیا انبوه همان ماسوله است؟
خیر. انبوه در بخش عمارلوی رودبار قرار دارد و ماسوله در محدوده شهرستان فومن است. شباهت ظاهریِ بعضی خانه های پلکانی، این دو محل را به یک مقصد واحد تبدیل نمی کند.
آیا انبوه ثبت جهانی یونسکو شده است؟
در گزارش های سال های گذشته از برنامه معرفی و پیگیری ثبت های مرتبط با روستا صحبت شده است. از آن ها نباید ثبت قطعی در فهرست میراث جهانی یونسکو را نتیجه گرفت؛ وضعیت رسمی هر پرونده باید از مرجع مربوط بررسی شود.
برای گردش در روستا چند ساعت وقت بگذاریم؟
مدت لازم به مسیر جاده ای، توان همراهان و امکان بازدید از کارگاه یا بنا های تاریخی وابسته است. برای نخستین دیدار، برنامه سبک چند ساعته با زمان کافی برای رفت و برگشت منطقی تر از فهرست طولانی توقف هاست.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
نظری یافت نشد...
همین الان نظر خودت رو ثبت کن!
ویلاهای مرتبط
اقامتگاههای پیشنهادی مرتبط با این مطلب