سلطان تپه سی؛ از مکان های تاریخی هشترود با قدمتی بیش از دو هزار سال

سلطان تپه سی؛ از مکان های تاریخی هشترود با قدمتی بیش از دو هزار سال

سلطان تپه سی فراتر از یک تپه معمولی

سلطان تپه سی یکی از محوطه ‌های باستانی و تاریخی شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی است که پیشینه آن به دو هزار سال پیش بر می گردد. تحقیقات باستان ‌شناسی در این منطقه، حاکی از آن است که یک معبد در زیر تپه وجود دارد.

سلطان تپه سی نه تنها برای پژوهشگران تاریخ و باستان‌ شناسی اهمیت دارد، بلکه به عنوان یک جاذبه گردشگری برای علاقه ‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. در ادامه مطالب با ما همراه باشید تا اسرار نهفته این مکان پر رمز و راز را کشف کنیم.

آنچه در این مطلب خواهید خواند:

موقعیت جغرافیایی و دسترسی به محوطه سلطان تپه سی

قدمت سلطان تپه سی

کاوش های باستان شناسی در سلطان تپه سی

موقعیت جغرافیایی و دسترسی به محوطه سلطان تپه سی

سلطان ‌تپه‌ سی در دل روستای ذوالبین، از توابع بخش مرکزی شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. این محوطه باستانی در آرامش طبیعت نیمه‌ کوهستانی منطقه جا خوش کرده و از طریق جاده‌ های محلی قابل دسترسی است. مسیرهای منتهی به آن، از هشترود آغاز می ‌شوند و با عبور از دهستان قرانقو، به روستای ذوالبین می ‌رسند؛ جایی که تپه ‌ای باستانی، در انتظار نگاه ‌های کاوشگر ایستاده است.

اقلیم منطقه، ترکیبی از آب ‌و هوای معتدل جلگه ‌ای و کوهپایه ‌ای با زمستان ‌های سرد و تابستان ‌های ملایم است. خاک حاصلخیز اطراف تپه سلطان، امروزه محل کشاورزی است، اما همین فعالیت ‌ها گاه تهدیدی برای ساختار باستانی آن محسوب می‌ شوند.

سلطان ‌تپه ‌سی تنها یک تپه معمولی نیست؛ گمانه ‌زنی ‌ها و کاوش ‌های باستان ‌شناسی نشان داده ‌اند که در دل آن، معبدی عظیم نهفته است. کشف قبرهای ایستاده در این محوطه، نشانه ‌ای از آیین ‌های تدفینی خاص و ساختار اجتماعی پیچیده در گذشته‌ های دور است.

تبریز با زیرساخت ‌های اقامتی متنوع، از ویلاهای استخردار در مناطق ییلاقی مانند هروی و باسمنج گرفته تا سوئیت‌ های شهری در ولیعصر و باغمیشه، بستری مناسب برای گردشگران فراهم کرده است. اجاره ویلا و سوئیت در تبریز با ظرفیت بالا و امکانات کامل، برای سفرهای گروهی و خانوادگی طراحی شده ‌اند. بازدید از سلطان ‌تپه ‌سی با اقامت در تبریز، فرصتی ا‌ست برای تجربه‌ هم‌ زمان تاریخ و زندگی معاصر؛ سفری که می ‌تواند هم جنبه‌ تاریخی داشته باشد و هم آرامش را در دل طبیعت و معماری شهری تبریز فراهم کند.

محوطه باستانی سلطان تپه سی

قدمت سلطان تپه سی

سلطان ‌تپه ‌سی، یکی از محوطه‌ های باستانی کمتر شناخته ‌شده ‌ای ا‌ست که قدمت آن به حدود دو هزار سال پیش باز می ‌گردد. نخستین نشانه ‌های تمدنی در این تپه در سال ۱۳۸۱ با آغاز کاوش‌ های باستان ‌شناسی آشکار شد. ساختار تدفینی خاص، از جمله قبرهای ایستاده، نشان ‌دهنده‌ آیین های خاص و احتمالا باور به زندگی پس از مرگ در حالت ایستاده بوده اند.

بر اساس شواهد موجود، احتمال وجود یک معبد بزرگ در زیر این تپه مطرح شده که از نظر معماری می ‌تواند با چغازنبیل ایلام هم ‌سنگ باشد. این محوطه در سال ۱۳۸۵ با شماره ۷۴۹۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد، اما هنوز بسیاری از لایه ‌های تاریخی آن در انتظار کاوش ‌های علمی باقی مانده ‌اند.

در سوی دیگر، کندوان تبریز با خانه ‌های صخره ‌ای، نه‌تنها یک روستای تاریخی بلکه مقصدی محبوب برای اقامت ‌های خاص و متفاوت است. اجاره ویلا در آذربایجان شرقی، از خانه‌ های سنگی سنتی گرفته تا سوئیت‌ های مدرن با امکاناتی عالی، طیفی متنوع از انتخاب ‌ها را پیش روی گردشگران قرار می ‌دهد.

کاوش های باستان شناسی در سلطان تپه سی

طی کاوش ‌های باستان‌شناسی در سلطان ‌تپه ‌سی، ساختارهای تدفینی منحصر به ‌فردی کشف شد که از جمله مهم ‌ترین آن ‌ها، قبرهای ایستاد با جهت‌گیری خاص بودند. در لایه‌ های زیرین تپه، شواهدی از معماری خشتی و سنگی به ‌دست آمد که برخی از آن‌ ها به‌ صورت منظم و هندسی طراحی شده‌ اند.

این ساختارها، همراه با آثار سفالی و ابزارهای سنگی، نشان‌ دهنده‌ وجود یک مرکز آیینی یا مذهبی هستند که احتمالاً در دوره ‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. برخی قطعات سفال کشف ‌شده دارای نقوش هندسی و رنگ‌ کاری خاص ‌اند که با سبک ‌های شناخته‌ شده‌ دوره‌ های مفرغ و آغاز آهن هم‌ خوانی دارند.

از دیگر یافته‌ ها می ‌توان به بقایای آتشدان‌ های سنگی، قطعات فلزی ابتدایی، اشاره کرد. این شواهد، فرضیه‌ وجود یک معبد زیرزمینی را تقویت کرده‌ اند؛ معبدی که اگر به‌ طور کامل از دل خاک بیرون کشیده شود، می ‌تواند از نظر مقیاس و پیچیدگی معماری، با نمونه‌ هایی چون چغازنبیل مقایسه شود. با وجود این کشفیات، بخش عمده ‌ای از تپه هنوز کاوش نشده و به دلیل فعالیت‌ های کشاورزی و استفاده از کودهای شیمیایی، برخی لایه‌ های باستانی در معرض تخریب قرار دارند.

سخن پایانی

سلطان ‌تپه ‌سی، با قدمتی فراتر از دو هزار سال، یکی از نمونه‌ های نادر در میان محوطه‌ های باستانی ایران است که نه ‌تنها نشانه ‌هایی از آیین ‌های تدفینی خاص مانند قبرهای ایستاده را در خود جای داده، بلکه احتمال وجود یک معبد بزرگ در زیر آن، این تپه را به نقطه ‌ای کلیدی در مطالعات معماری تبدیل کرده است.

موقعیت جغرافیایی آن در دل دشت ‌های هشترود و نزدیکی به رودخانه قرانقو، نشان از انتخاب آگاهانه‌ سکونت‌ گاه در دوره‌ های باستانی دارد. با وجود ثبت ملی، بخش زیادی از ظرفیت ‌های علمی و فرهنگی این محوطه هنوز ناشناخته باقی مانده و نیازمند توجه جدی ‌تر در حوزه‌ی حفاظت و کاوش است.

سوالات متداول

1. سلطان تپه سی کجاست؟

سلطان‌تپه‌سی در روستای ذوالبین، از توابع بخش مرکزی شهرستان هشترود در استان آذربایجان شرقی قرار دارد.

2. تاریخ کشف سلطان تپه سی کی بوده است؟

سلطان تپه سی در سال 1381 توسط گروهی از باستان شناسان کشف شد. آنچه در آغاز تنها یک تپه معمولی به نظر می رسید، به تدریج چهره ای تاریخی به خود گرفت و قبرهایی ایستاده در آن پیدا شد.